Jeugdparticipatie in gemeenten: van initiatief naar impact
Structureel kinderen en jongeren betrekken bij gemeentebeleid begint met de juiste aanpak. UNICEF biedt concrete methoden en ondersteuning voor effectieve jeugdparticipatie met een meer kindvriendelijke gemeente als resultaat.
Kinderen hebben recht op inspraak. Gemeenten hebben de plicht én kans om dit te faciliteren.
Dit staat in het VN-Verdrag voor de Rechten van het Kind dat Nederland heeft ondertekend. Artikel 12 geeft kinderen het recht om hun mening te uiten over zaken die hen aangaan én dat er iets mee wordt gedaan. Als gemeente bent u daarvoor verantwoordelijk.
Maar het gaat verder dan een wettelijke verplichting. Jeugdparticipatie levert gemeenten betere beleidsuitkomsten op. Kinderen en jongeren kennen hun eigen leefwereld als geen ander. Hun inzichten en actieve betrokkenheid leiden tot beleid dat echt werkt, bijvoorbeeld op gebied van jeugdzorg, armoede, schoolgebouwen, veiligheid op straat of in speeltuinen.
Dat jongeren graag meepraten in hun gemeente over onderwerpen die hen aangaan, blijkt uit onze opiniepeiling van maart 2026.
Wat betekent het recht op participatie?
Kinderen en jongeren hebben het recht hun mening te geven. Het is belangrijk dat de gemeente deze inbreng serieus meeneemt bij het nemen van een besluit. Kiest de gemeente anders dan kinderen en jongeren hadden gehoopt, dan moet zij uitleg geven en de jongeren informeren hoe zij bezwaar of een klacht kunnen indienen.
Jeugdparticipatie vraagt om betekenisvolle betrokkenheid. Dat betekent dat kinderen en jongeren beschikken over goede en begrijpelijke informatie. Zo nodig dienen zij hierbij ondersteund te worden door ouders, school of iemand van de gemeente om die informatie te begrijpen, erover na te denken en hun mening te kunnen vormen.
72% van de jongeren wil graag hun mening inbrengen in de gemeente.
Bereik inclusieve jeugdparticipatie
Steeds meer gemeenten hebben een kinder- of jongerenraad. Heel waardevol, maar zo’n raad vertegenwoordigt niet alle kinderen. Betrek ook minder zichtbare groepen en zoek voor specifieke thema's kinderen met relevante kennis of ervaring. Laat hen ook meedenken over hoe de gemeente andere kinderen kan bereiken.
Jeugdparticipatie kent vele vormen. Zoals de jeugdraden, maar ook digitale platforms, wijkgesprekken en schoolbezoeken. Wat werkt, hangt af van de context in de gemeente.
UNICEF helpt u graag verder. Bekijk hieronder onze stappenplannen en handvatten.
Bescherming van kinderen
Als gemeente is het belangrijk dat u de veiligheid van alle kinderen en jongeren waarmee u samenwerkt goed beschermt. Zo voorkomt u risico’s, incidenten en mogelijke reputatieschade van de gemeente of medewerkers.
Jeugdparticipatie in 9 stappen
Het is belangrijk dat kinderen een stem hebben in gemeentelijke besluitvorming. Vaak raakt dit hun directe leefomgeving. Dus profiteer van hun ideeën over lokale vraagstukken en gebruik ons stappenplan voor betekenisvolle jeugdparticipatie.
Organiseer een jeugddebat
Organiseer een jeugddebat in de gemeente over onderwerpen die jongeren belangrijk vinden en bouw samen aan een kindvriendelijke gemeente.
Kinderen in de participatieverordening
Per 2027 zijn gemeenten verplicht om een participatieverordening te hebben. Een mooie kans voor het borgen van jeugdparticipatie! Ontdek hoe u in 7 praktische stappen kinderen een plek geeft in de participatieverordening.
"Wij willen kinderen veel meer betrekken in de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving."
Jongerenraad van Apeldoorn
Om deze video te kunnen zien moet je de cookies accepteren.
Word een kindvriendelijke gemeente
Wilt u een kindvriendelijke gemeente worden waarin kinderen veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien? Ga dan een samenwerking aan met UNICEF en maak als gemeente binnen het Child Friendly Cities Initiative (CFCI)-programma een wereld van verschil in het leven van een kind. Samen kunnen we van u gemeente een kindvriendelijke leefomgeving maken.
Kinderen betrekken bij recht op sport en spel
Om deze video te kunnen zien moet je de cookies accepteren.
Jongeren denken mee over het nachtleven in de stad
Om deze video te kunnen zien moet je de cookies accepteren.