Jongeren adviseren politici tijdens Jongeren Prinsjesdag 2026

Het is Jongeren Prinsjesdag! Op deze bijzondere dag hebben Micha (17) en Dyantha (15) van het UNICEF jongerenpanel een troonrede gehouden voor de entree van de Tweede Kamer. Hierin hebben zij de zorgen maar ook adviezen gedeeld die jongeren in Nederland op dit moment bezighouden en het UNICEF Jongerenadvies overhandigd aan Kamerleden. 

Hun oproep aan politici: betrek jongeren bij beslissingen die hen aangaan. Dat dat nodig is blijkt ook uit de antwoorden van meer dan 1.000 kinderen en jongeren (10-18 jaar) op de vraag in hoeverre zij zich gehoord voelen door de politiek. Politici kregen hiervoor een 4,8. Micha: “Als ik op school een 4,8 krijg dan moet ik aan de bak hoor."

Suzanne Laszlo, directeur UNICEF Nederland: “Als we kinderen en jongeren structureel betrekken bij de keuzes die hun toekomst bepalen, levert dat dubbele winst op: zij voelen zich meer gehoord, én er ontstaan betere en duurzamere oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken.”

representatie onderzoek

Het UNICEF-jongerenadvies is gebaseerd op onderzoek onder ruim duizend kinderen en jongeren (10-18 jaar). Uit het representatieve onderzoek van UNICEF Nederland, het UNICEF Jongerenpanel en Ipsos I&O komt naar voren dat kinderen en jongeren zich voor het eerst het meeste zorgen maken over internationale bedreigingen, oorlog en veiligheid (53 procent), daarna volgen huizentekort (47 procent) en pesten (38 procent).  

Gevaren uit andere landen

Na de toespraak gingen het Jongerenpanel in gesprek met Tweede Kamerleden in een oude schoolbus. Zo sprak Wimar Bolhuis (PRO) over het thema Gevaren uit andere landen. “Moeten we ons zorgen maken over een oorlog?”, vroeg een van de jongeren. Bolhuis: “We moeten vooral goed voorbereid zijn. En dat zijn we als Nederland. De kans is klein dat er iets gebeurt, dus je hoeft je niet elke dag zorgen te maken. Maar ik neem uit dit gesprek mee dat het wel echt leeft onder jullie. Dat wist ik al wel een beetje, maar nu krijgt het meer gezicht.”

Huizentekort

Sarath Hamstra (CDA) ging in gesprek over het thema Huizentekort. Hamstra: “Als we echt die 100.000 woningen per jaar gaan bouwen, dan ziet het er over vijftien jaar echt beter uit op de woningmarkt. Maar ik neem mee uit dit gesprek dat we nu mensen perspectief moeten geven. We nu moeten gaan bouwen en de procedures rond vergunningen en bezwaren echt verminderen en verkorten. Want dat jongeren bijvoorbeeld niet uit huis kunnen en soms niet kunnen gaan studeren, dat is om te janken.”

Pesten 

Een andere groep sprak met Heera Dijk (D66) over pesten. “Ik zou niet nog een keer puber willen zijn. Door de risico’s online voor pesten, is het moeilijker om veel van jezelf te laten zien. Het moet makkelijker worden om aangifte te kunnen doen van online pesten met bijvoorbeeld deep fakes”, zegt Heera Dijk. 

‘s Middag kreeg ook minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) het rapport persoonlijk overhandigd van de jongeren.

Drie thema’s één gemene deler 

“Wat mij raakt is dat de thema's van dit advies één ding gemeen hebben: veel kinderen en jongeren ervaren een gevoel van machteloosheid", zegt Suzanne Laszlo, directeur UNICEF Nederland. “Ze maken zich zorgen over ontwikkelingen die grote invloed hebben op hun leven, maar hebben het gevoel daar zelf maar weinig invloed op te hebben.” 

Jongeren van de BES delen zorgen en adviezen

Voor het eerst is ook de mening van jongeren van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba meegenomen in het UNICEF-Jongerenadvies. Op de eilanden vormen mentale problemen, pesten en gevaren uit andere landen de top drie. Jongeren zien leeftijdsgenoten worstelen met stress, somberheid en eenzaamheid en maken zich zorgen over het tekort aan psychologen en therapeuten. Jongeren vrezen dat de onveiligheid in landen om hen heen gevolgen kan hebben voor de eilanden. Zo wijzen ze erop dat illegale wapens en drugs relatief makkelijk via zee op de eilanden terechtkomen. Andere zorgen zijn dierenleed en alcohol- en drugsmisbruik. 

Lees het complete advies van jongeren uit Nederland en de BES.