Mentaal welzijn

UNICEF vindt het belangrijk dat kinderen jongeren niet alleen fysiek maar ook mentaal gezond zijn. Mentaal welzijn is essentieel om gezond en gelukkig op te groeien. Rond mentale gezondheid hangt echter nog steeds een taboe en veel onbegrip, waardoor kinderen en jongeren vaak geen hulp zoeken of krijgen.

Hoe staat het ervoor in Nederland?

Wij hebben de afgelopen jaren regelmatig samen met jongeren over dit onderwerp gesproken. Voor jongeren is mentale gezondheid namelijk een belangrijk onderwerp, zo bleek eerder ook al uit ons Jongerenadvies MijnNieuweWereld.  

Er is nog veel onbekend over de mentale gezondheid van jongeren in Nederland. Hoeveel jongeren gebruik maken van psychische hulp/Jeugd-GGZ is niet bekend. Ook ontbreken landelijk representatieve cijfers over het voorkomen, het verloop en de gevolgen van psychische stoornissen bij jongeren tot 18 jaar. Daardoor is er geen volledig beeld van de mentale gezondheid van jongeren. We weten in Nederland bijvoorbeeld niet hoeveel procent van de jeugd een depressie, angststoornis of ADHD heeft en of jongeren wel of niet zorg krijgen en welke jongeren vooral risico lopen op psychische aandoening.  In het Europese onderzoek van UNICEF wordt geschat dat bijna 1 op de 5 Nederlandse jongeren een psychische aandoening heeft en dat is meer dan het Europese gemiddelde.

Investeer, in Nederland en internationaal

Ons onderzoek ‘Geluk onder Druk?’ gaf in 2020 representatieve cijfers over het mentaal welbevinden in Nederland en daaruit  blijkt o.a. dat de schooldruk de laatste jaren behoorlijk is gestegen en 1 op de 4 jongeren stress ervaart van school.  Ook ervaart 1 op de 3 middelbare scholieren druk om aan verwachtingen van zichzelf of anderen te voldoen (prestatiedruk). ‘Geluk onder Druk?’ laat zien dat schooldruk niet alleen vervelend is maar ook dat naarmate schooldruk groter wordt, jongeren meer emotionele problemen en minder levenstevredenheid ervaren. Om dit aan te pakken is actie nodig, zoals bijvoorbeeld structureel aandacht op scholen voor het mentaal welzijn van leerlingen. Daar in investeren betaalt zich terug: uit het ‘On my Mind’ onderzoek blijkt dat gerichte hulp op school om angst, depressie en zelfmoord aan te pakken, een rendement oplevert van 18,5 euro voor elke euro die wordt geïnvesteerd. ‘‘Opnieuw wordt duidelijk dat we jongeren hierin uiterst serieus moeten nemen', zegt Suzanne Laszlo, directeur UNICEF Nederland. 

Mentaal welzijn is verweven met veel kinderrechten, bijvoorbeeld

•     Artikel 31 vrije tijd en ontspanning (geen overvolle agenda’s, tijd met helemaal niks)

•     Artikel 29 goed onderwijs, ook vaardigheden leren omgaan met moeilijke situaties

•     Artikel 17 informatie over je mentale gezondheid

•     Artikel 12 luisteren naar de mening en serieus nemen

Aanbevelingen Geluk onder Druk

De aanbevelingen van jongeren in het rapport 'Geluk onder Druk' zijn onder andere:

  • Verlaag de schooldruk. Zorg dat jongeren op school kunnen werken aan hun persoonlijke ontwikkeling.
  • Zorg dat het thuis en op school veilig is.
  • Maak het makkelijker om hulp en ondersteuning te vinden en te krijgen bij psychische problemen. Doorbreek het taboe en biedt een luisterend oor. Vergroot de inspraak en invloed van jongeren, over schoolzaken maar ook breder.
  • Zorg dat meer mensen de leefwereld van jongeren kennen, zodat ze jongeren beter begrijpen.Geef jongeren betere informatie en voorlichting.
  • advies voor andere jongeren: zoek niet steeds méér in het leven, heb respect voor elkaar, accepteer minder fijne dingen, blijf positief en vraag hulp.

Een op de zeven jongeren heeft mentale problemen

In oktober 2021 is UNICEF’s grootschalige rapport "State of the World’s Children; on My Mind" gepresenteerd, dat zich richt op het mentale welzijn van kinderen en jongeren en de risico’s en de beschermende factoren die hier invloed op hebben. Wereldwijd heeft een op de zeven jongeren mentale problemen, zo blijkt uit dit onderzoek. 

Impact corona

De coronacrisis heeft ook grote impact op de geestelijke gezondheid van jongeren. Maar ook vóór de pandemie kwamen mentale problemen onder jongeren op grote schaal voor. Zelfdoding is wereldwijd doodsoorzaak nummer vijf onder 15 tot 19-jarigen en in West-Europa zelfs doodsoorzaak nummer twee. 

Het coronavirus heeft nog steeds impact op het onderwijs in ons land en de gevolgen van de maatregelen treffen jongeren en kinderen aanzienlijk.