Wat je moet weten over ‘sharenting’
Ouder zijn in een digitale wereld is niet altijd eenvoudig. Sociale media, smartphones en andere technologieën ontwikkelen zich razendsnel. Soms lijkt het alsof die ontwikkelingen sneller gaan dan kinderen opgroeien. Daardoor is het niet altijd duidelijk hoe je technologie veilig kunt gebruiken, ook als je het beste met je kind voor hebt. Veel ouders en verzorgers delen foto's en video's van hun kinderen om mooie momenten te delen met familie en vrienden. Toch is het belangrijk om stil te staan bij de risico's die kunnen ontstaan wanneer je informatie over je kind online plaatst. Dit wordt ook wel sharenting genoemd.
Wat is sharenting?
We spraken met sharenting-expert Stacey Steinberg over hoe je de privacy van je kind online kunt beschermen, rekening kunt houden met de mening van je kind en hoe je kinderen kunt leren over toestemming en respect voor privacy.
“Sharenting is alles wat ouders doen wanneer zij informatie over hun kinderen delen buiten de directe familiekring. Dat kan een foto op sociale media zijn, een blog over je kind, een video die je deelt via WhatsApp of een andere vorm van online communicatie,” zegt Stacey Steinberg.
"Wanneer we informatie over onze kinderen online delen zonder hen bij die beslissing te betrekken, missen we een waardevolle kans om hen te leren wat toestemming betekent."
Waar moeten ouders en verzorgers op letten voordat ze iets over hun kind online delen?
Er zijn volgens Steinberg twee belangrijke zaken om over na te denken. De eerste is de mogelijke schade die kinderen kunnen ervaren wanneer informatie over hen online wordt gedeeld. Sommige volwassenen kunnen via online gedeelde foto's of informatie ongewenste belangstelling voor kinderen ontwikkelen of misbruik maken van die gegevens. In sommige landen verzamelen bedrijven bovendien grote hoeveelheden persoonlijke gegevens om digitale profielen op te bouwen. Op basis van online gedeelde informatie kunnen zij voorspellingen doen over gedrag, interesses of zelfs mogelijke gezondheidsproblemen van kinderen in de toekomst. Ook de opkomst van nepbeelden en beeldmanipulatie zorgt voor nieuwe risico's. Foto's van kinderen kunnen zonder toestemming worden aangepast, opnieuw worden gebruikt of in een kwetsende context terechtkomen. Op dit moment komt dit gelukkig nog niet op grote schaal voor, maar niemand weet precies hoe deze risico's zich zullen ontwikkelen, bijvoorbeeld door nieuwe toepassingen van kunstmatige intelligentie.
De tweede belangrijke reden om bewust met sharenting om te gaan, heeft te maken met het geven van het goede voorbeeld. Wanneer ouders hun kinderen betrekken bij beslissingen over wat wel en niet online wordt gedeeld, leren kinderen wat toestemming, privacy en respect voor anderen betekenen. Wanneer kinderen later zelf sociale media gebruiken, hopen ouders immers ook dat zij respectvol omgaan met foto's en informatie van anderen en niet zomaar beelden delen zonder toestemming.
Hoe kun je foto's en video's van je kind zo veilig mogelijk delen?
Het is belangrijk om te weten dat online delen nooit honderd procent veilig is. Het blijft altijd een afweging tussen mogelijke risico's en de voordelen die ouders ervaren. Als je ervoor kiest om foto's of video's te delen, denk dan goed na over:
- Wie de beelden kan zien.
- Hoe goed je de mensen kent die toegang hebben tot je berichten.
- Welke privacy-instellingen je gebruikt.
- Of er persoonlijke informatie zichtbaar is, zoals een schoollogo, adresgegevens of locatie.
- Of de inhoud nu of later vervelend, beschamend of schadelijk kan zijn voor je kind.
Hoe denken kinderen zelf over sharenting?
Ongeacht onze leeftijd vinden we het prettig om zelf keuzes te kunnen maken. Voor kinderen geldt dat net zo goed. Een jong kind wil misschien zelf bepalen welke kleding het draagt. Een oudere tiener heeft misschien sterke gevoelens over welke foto's van hem of haar gedeeld worden. Wat voor volwassenen klein lijkt, kan voor kinderen heel belangrijk zijn.
Kinderen ervaren gevoelens vaak intens. Daarom is het belangrijk om ruimte te geven aan hun mening en emoties. Jonge kinderen kunnen nog geen volledig geïnformeerde toestemming geven. Ouders moeten daarom proberen zich voor te stellen hoe hun kind zich zou voelen als het hierover mee zou kunnen beslissen. Daarnaast waarschuwt Steinberg dat continu foto's maken en direct delen invloed kan hebben op hoe kinderen herinneringen beleven. Het is waardevol om soms bewust de telefoon weg te leggen wanneer je met je kinderen bent. Zo kunnen kinderen hun eigen herinneringen vormen, los van foto's en video's die zijn vastgelegd en gedeeld.
Hoe vraag je anderen om geen foto's van je kind te plaatsen?
Voer daar open gesprekken over met familieleden, vrienden en andere betrokkenen.
Veel mensen staan niet bewust stil bij de gevolgen van het online delen van foto's van kinderen. Door duidelijk uit te leggen wat jouw voorkeuren zijn, vergroot je de kans dat anderen daar rekening mee houden.
Bij scholen, sportverenigingen en andere organisaties kun je vragen of er afspraken bestaan over het delen van foto's op sociale media. Zijn die er nog niet, dan kunnen ouders helpen om hierover duidelijke richtlijnen op te stellen.
Hoe kunnen ouders de privacy van hun kinderen beschermen?
Ouders kunnen voorkomen dat zij zeer persoonlijke informatie delen, zoals gênante verhalen of foto's, ook als die grappig bedoeld zijn. Probeer situaties steeds vanuit het perspectief van je kind te bekijken. Wat vandaag onschuldig lijkt, kan later als ongemakkelijk of vervelend worden ervaren. Daarnaast is het verstandig om geen foto's te delen waarop kinderen deels of helemaal ontkleed zijn. Helaas zijn er mensen die dergelijke beelden voor verkeerde doeleinden gebruiken.
Het helpt ook om met kinderen te praten over wat je online deelt en waarom je bepaalde keuzes maakt. Net zoals een docent niet alleen het antwoord op een som wil zien, maar ook wil weten hoe je tot dat antwoord bent gekomen, kunnen ouders kinderen meenemen in hun denkproces. Zo leren kinderen hoe je bewust omgaat met privacy en online delen. Tegelijkertijd ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij ouders. Ook technologiebedrijven en beleidsmakers moeten bijdragen aan een veiligere online omgeving voor kinderen en gezinnen. Het is niet realistisch om van ouders te verwachten dat zij alle technische ontwikkelingen volledig kunnen bijhouden.