Onbegeleide kinderen uit Oekraïne

NL EN

Mensen uit Oekraïne die hun land zijn ontvlucht, mogen naar Nederland reizen en hebben recht  op opvang en verblijf. Onder de gevluchte Oekraïners zijn veel kinderen, ook kinderen zonder begeleiding. Deze groep kinderen is kwetsbaar en heeft extra bescherming nodig. We verwachten dat de komende dagen en weken veel alleenreizende kinderen naar Nederland zullen komen. 

Onbegeleide kinderen zijn kinderen die reizen of hier verblijven zonder ouders of een andere volwassenen die officieel de zorg voor het kind heeft. Een kind dat reist met een volwassene die niet officieel de ouder of voogd is, is formeel dus ook een onbegeleid kind. 

Wanneer is een kind onbegeleid? 

Als kinderen niet bij hun ouders of wettelijke verzorgers verblijven, zijn ze onbegeleid. Dit wil niet zeggen dat het kind helemaal alleen hoeft te zijn. Vaak verblijven kinderen bij andere volwassenen, dit kunnen broers, zussen, ooms, tantes of familieleden of bekenden zijn, een gastgezin of mensen die zij onderweg zijn tegengekomen. Het is dus vaak niet direct duidelijk of een kind onbegeleid is. 

Waar en hoe moeten onbegeleide kinderen opgevangen worden?  

Op deze pagina staat een stappenplan met actuele informatie over waar onbegeleide kinderen moeten worden geregistreerd, aangemeld en opgevangen en welke instantie waarvoor verantwoordelijk is.  

De informatie in dit stappenplan kan veranderen en wordt daarop aangepast.

Om ervoor te zorgen dat kinderen uit Oekraïne beschermd worden en veilig zijn, is het belangrijk dat: 

  • alle kinderen die in Nederland zijn of hier aankomen geregistreerd worden. 
  • alle opvanggezinnen gescreend worden
  • dat, indien er geen ouders zijn (of ouders niet te bereiken zijn), iemand anders formeel (tijdelijk) verantwoordelijk is voor de opvoeding en verzorging van het kind; ("in het gezag wordt voorzien").
  • kinderen in voor hen geschikt opvang terecht komen.

Stap 1: Registratie gemeente

Registreer onbegeleide Oekraïense kinderen (net als alle andere Oekraïners Nederland) altijd bij een Nederlandse gemeente zodat zij worden opgenomen, in de Basisregistratie Personen en niet buiten beeld verdwijnen.  

Actuele informatie hierover is te vinden op deze pagina: Inschrijven van personen uit Oekraïne in de BRP | Basisregistratie Personen (BRP)

Let op: om rechtmatig in Nederland te mogen blijven moeten alle Oekraïners, ook kinderen, officieel asiel aanvragen. Na inschrijving in het BRP nodigt de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) de ingeschreven automatisch uit om een asielaanvraag in te dienen en een bewijs met status tijdelijk beschermde op te halen, waarmee rechtmatig verblijf wordt verleend. 

Stap 2: Aanmelding Raad voor de Kinderbescherming

Neem altijd contact op met de Raad voor de Kinderbescherming, als je het vermoeden hebt dat een kind niet bij zijn/haar ouders verblijft. Neem hiervoor contact op met de dichtstbijzijnde vestiging van de Raad voor de Kinderbescherming

Voor al deze kinderen moet in Nederland namelijk het gezag worden geregeld. Ouderlijk gezag betekent dat de juridische ouder(s) verantwoordelijk zijn voor de opvoeding en verzorging van het kind. Het gezag kan ook (tijdelijk) bij iemand anders of een instelling liggen. 

Er kunnen ook kinderen bij gezinnen in de opvang in een gemeente zitten die niet officieel de verzorgers zijn. Neem in dit geval ook altijd contact op met de Raad voor de Kinderbescherming.  

Onderzoek gezag

Na aanmelding van de kinderen zal de Raad voor de Kinderbescherming een regulier of spoedonderzoek doen naar de situatie van het kind en vaststellen of er in gezag moet worden voorzien. Zij brengen in kaart of het kind wees is, of dat er ouders/verzorgers zijn. 

In het eerste geval zal de Raad voor de Kinderbescherming indien nodig zorgen voor voogdij/gezag in Nederland. Stichting Nidos of William Schrikker Gezinsvormen zullen dit vervolgens uitvoeren.

In het tweede geval zal de Raad voor de Kinderbescherming contact proberen te zoeken met de ouders/verzorgers. Als dit niet lukt, kan er ook in voorlopig of tijdelijk gezag worden voorzien in Nederland. Dat betekent dat iemand anders formeel (tijdelijk) verantwoordelijk is voor de opvoeding en verzorging van het kind. Dat is noodzakelijk als ouders niet te bereiken zijn, maar ook als er signalen zijn van mensenhandel of seksuele uitbuiting. 

Screening gasthuishoudens

Om ervoor te zorgen dat de kinderen uit Oekraïne op een veilige plek terechtkomen, is het van belang dat gasthuishouden/gezinnen gescreend worden en voldoen aan de kwaliteitseisen die hiervoor in Nederland zijn gesteld. 

Als een onbegeleid kind bij een gastgezin verblijft, zal de Raad voor de Kinderbescherming het gezin screenen. Op basis hiervan zal de Raad voor de Kinderbescherming vaststellen of er in de voogdij voorzien moet worden. Lees hier meer informatie over deze screening.

De screening van gastgezinnen voor kinderen die met een ouder zijn gevlucht loopt via het Rode Kruis, VluchtelingenWerk, het Leger des Heils, TakecareBnb en NLvoorElkaar (zie: “Opvang van volwassen en kinderen in gezinnen”)

Adoptie

Helaas hebben we vanuit andere crises en oorlogssituaties geleerd dat er ook mensen zijn die proberen om kinderen te adopteren, ook als een kind geen wees is. Voor kinderen die zonder familie de grens over komen, biedt tijdelijke pleegzorg of andere officiële zorg de juiste bescherming. Adoptie mag niet plaatsvinden tijdens of onmiddellijk na noodsituaties. Alles moet in het werk worden gesteld om kinderen waar mogelijk met hun familie te herenigen, als een dergelijke hereniging in het belang van het kind is. 

Stap 3: Opvang  

Voor alle kinderen dient opvang te worden geregeld in Nederland

Voor onbegeleide kinderen die alleen zijn, zonder ouders of andere volwassen begeleider(s): 

Neem contact op met Nidos via bureauopvang@nidos.nl of 088-5011265.  Zij zoeken geschikte opvang voor deze kinderen in uw gemeente of ergens anders in het land. Voor alleenstaande kinderen zonder familie of netwerk zoekt Nidos naar gezinnen binnen de Oekraïense gemeenschap in Nederland.  

Ga naar de site voor aanmeldingen, daar staat ook een aanmeldformulier dat je kunt mailen naar opvangouders@nidos.nl

Ook zijn er opvanglocaties voor onbegeleide minderjarigen en (indien nodig) beschermde opvang. Voor vragen over het organiseren van kleinschalige opvang in uw gemeente kunt u contact opnemen met bureauopvang@nidos.nl.

Voor onbegeleide kinderen die een gastgezin verblijven of samen reizen of verblijven bij een volwassene die niet die niet ouder of voogd zijn:

Indien een kind bij andere volwassenen of een gastgezin verblijft en de screening van de Raad voor de Kinderbescherming uitwijst dat het kind kan verblijven bij het gastgezin, zal het gastgezin het kind blijven opvangen. 

Indien de screening uitwijst dat het kind niet kan verblijven bij het gastgezin, zal Nidos of een andere instelling de opvang van het kind regelen. 

Opvang van volwassenen en kinderen in gezinnen

De opvang van volwassenen en kinderen in gezinnen uit Oekraïne is anders geregeld dan de opvang van onbegeleide kinderen. De 25 veiligheidsregio’s stellen opvangplekken beschikbaar op bestaande locaties. Er worden speciale opvanglocaties geopend door Nederlandse gemeenten, bijvoorbeeld in Groningen, Amsterdam en Maastricht. De opvanglocaties bieden slaapplekken voor mensen met de Oekraïense nationaliteit. En ook voor mensen met een Oekraïense verblijfsvergunning. Bijvoorbeeld een Syriër met een asielvergunning in Oekraïne. Of een student uit Nigeria met een studievergunning in Oekraïne. Iedereen die recht heeft op verblijf in Oekraïne, heeft nu recht op opvang door de Nederlandse gemeenten. 

Ook kunnen de vluchtelingen gebruikmaken van initiatieven van particuliere Nederlanders die bereid zijn hen in huis te nemen. Om dat veilig en volgens humanitaire standaarden te doen, coördineren de hulporganisaties deze particuliere initiatieven (het Rode Kruis, VluchtelingenWerk Nederland en het Leger des Heils gaan samen met Takecarebnb en NLvoorelkaar duizenden gastgezinnen coördineren die hun huis openstellen voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Deze gezamenlijke coördinatie is mede op verzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid). Op het platform www.refugeehelp.com veel praktische informatie te vinden voor Oekraïense ontheemden die in Nederland verblijven. De informatie op het platform wordt geverifieerd door VluchtelingenWerk en ziet op onder andere huisvesting, juridische vraagstukken, activiteiten, onderwijs, werk en meer. Het platform verwijst hierbij door naar verschillende organisaties die zich inzetten voor ontheemden uit Oekraïne. Naast informatievoorziening voor Oekraïners kunnen ook particulieren via het platform hun hulpaanbod aanbieden. 

Voor meer vragen en antwoorden lees ook onze Q&A

Checklist gemeenten

Omdat er veel op gemeenten afkomt, hebben we een checklist opgesteld. Deze checklist biedt houvast om te zorgen voor een kindvriendelijke noodopvang. Voor meer advies zijn wij beschikbaar via noodopvang@unicef.nl.