UNICEF en de goudsector samen sterk voor verantwoord goud

19 juni 2017

Met de ondertekening van het Convenant Verantwoord Goud zet de goudsector in Nederland vandaag een belangrijke stap naar een wereldwijd gezonde goudindustrie.

Een jongen aan het werk in een kleine, officieuze mijn in Burkina Faso. Het werk is levensgevaarlijk. 

Een jongen aan het werk in een kleine, officieuze mijn in Burkina Faso. Het werk is levensgevaarlijk. 

Nederlandse goudsmeden, juweliers, recyclers, smelters, maatschappelijke organisaties en de Nederlandse overheid stellen met de ondertekening van het Convenant Verantwoord Goud een uniek voorbeeld in de wereld. Het is voor het eerst dat een dergelijke samenwerking in de goudsector is gerealiseerd met als doel de keten vanaf het winnen van goud, het product in de winkel, tot de recycling ervan gezond te maken voor kinderen, volwassenen en het milieu.

Goud in Nederland

Nederlandse bedrijven winnen zelf geen goud, het wordt wel verwerkt in producten en er wordt in geïnvesteerd. Het edelmetaal wordt voor veel meer gebruikt dan voor het maken van een mooie ring. 50 procent van het jaarlijkse goudverbruik in Nederland zit in sieraden, 36 procent wordt in munten verwerkt en 8 procent in elektronica. Zo zit in elke mobiele telefoon goud verwerkt, maar bijvoorbeeld ook in bankpassen. Oftewel: we gebruiken allemaal producten waarin goud verwerkt is en waarvan de herkomst vaak onduidelijk blijft, omdat de goudketen nog ondoorzichtig is. UNICEF wil daar nu met zijn coalitiepartners verandering in brengen.

Kinderen aan het werk in een mijn in Burkina Faso.

Kinderen aan het werk in een mijn in Burkina Faso.

Waarom tekent UNICEF het convenant?

In 2012 stelde UNICEF de Children’s Rights and Business Principles op. Dit zijn richtlijnen voor bedrijven om hun impact op kinderen in kaart te brengen en er wat aan te doen. UNICEF richt zich onder andere op mijnbouw, een industrie waar veel risico’s voor kinderen aan verbonden zijn. Nederlandse bedrijven winnen zelf geen goud, maar gebruiken het wel in talloze producten en investeren erin.

Door samen te werken met bedrijven binnen het convenant, probeert UNICEF aandacht te vragen voor de specifieke, kwetsbare positie van kinderen. Ook wil UNICEF zowel de vraag naar als het aanbod van goud dat gewonnen en geproduceerd wordt onder verbeterde sociale en ecologische omstandigheden verhogen.

UNICEF’s rol in het convenant

  1. Bijdragen aan identificeren van de risico’s en bestaande misstanden in de keten die een effect hebben op kinderen in de breedste zin van het woord. Het gaat dan om gezondheid, welzijn en kansen op ontwikkeling rond de mijnen.
  2. Samen met bedrijven die in de keten zitten en in Nederland actief zijn, zorgen we ervoor dat er verbeteringen optreden. Misstanden in en rond de mijnen herkennen en meten en daarna maatregelen nemen om de negatieve gevolgen tegen te gaan en bestaande risico’s te verminderen hoort daar ook bij. Het heeft ook betrekking op het recyclen van goud uit e-waste en de manier waarop er goud wordt verhandeld en uiteindelijk hier terechtkomt.
Wat is de waarde van het convenant?

Het convenant komt voor uit een bijzondere samenwerking tussen onder andere de koepelorganisatie van juweliers en goudsmeden FGZ, UNICEF-partner Philips, Fairphone, Lucardi, Closing the Loop, Simms, Solidaridad, de Nederlandse overheid en de SER. Door zich te committeren aan het convenant, moeten de betrokken bedrijven in Nederland hun leveranciers vragen of het goud uit zogenaamde 'red flag'-gebieden komt, gebieden waar de risico’s voor onder andere kinderen hoog zijn. Vervolgens moeten ze weten wat die leveranciers daaraan doen en of ze voldoende doen. Is dit niet het geval dan moeten ze proberen hun invloed uit te oefenen, zodat ze wel eventuele misstanden gaan aanpakken.
Met alle partijen bij het convenant willen we andere bedrijven, zoals banken en de elektronicasector oproepen mee te doen, zodat we onze gezamenlijke invloed kunnen vergroten. 

Ook werken we met de convenantspartners samen aan directe verbeteringen in en rond de mijnen zelf zodat er verantwoord goud op de markt kan komen. Dit gaan we als eerste doen in Oeganda. Samen met Fairphone, UNICEF-Philips, Solidaridad en de Stop Kinderarbeid Campagne gaan we daar aan de slag om kinderarbeid uit te bannen en te zorgen voor een gezonde en goede toekomst.

Een moeder werkt met haar kind op de rug in een goudmijn in Burkina Faso. 

Een moeder werkt met haar kind op de rug in een goudmijn in Burkina Faso. 

Misstanden in en rond de mijnen

Goud is veel waard en trekt dan ook veel mensen aan: wereldwijd werken zo'n 25 miljoen mensen in grote en kleine goudmijnen, waaronder miljoenen vrouwen en tussen de 1 en 1,5 miljoen kinderen. 80 procent van de goudproductie komt van grote mijnen en 20 procent van kleinschalige mijnbouw. Naast veel Afrikaanse landen zoals Oeganda, Zuid-Afrika en Ghana, hebben onder andere ook China, Peru, Indonesië en Rusland goudmijnen.

Het werken in de kleine, vaak officieuze mijnen is een van de ergste vormen van kinderarbeid. Naar schatting 1 miljoen kinderen werken in de kleinschalige winning van goud. Er bestaan grote risico’s in de onveilige en ongezonde werksituaties met ongelukken en instortingsgevaar. Kwik wordt hier nog veel gebruikt en beschadigt de gezondheid van de kinderen. Direct via arbeid maar ook door besmetting van zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding geven. Het werken in de kleine mijnen betekent ook dat kinderen geen onderwijs volgen en hun kansen op een gezonde toekomst zeer klein zijn. Daarnaast zijn kinderen rondom de grote mijnen betrokken bij het verkopen van spulletjes aan mijnwerkers en soms zelfs van seksuele diensten.

De grote mijnen hebben ook grote impact op de omliggende gemeenschappen, inclusief kinderen:

  • Gedwongen verhuizingen door landonteigening en vervuiling (cyanide in het grondwater; luchtvervuiling door open mijnbouw).
  • Ontstaan van migratiestromen waardoor overal tekorten ontstaan: te weinig scholen, ontoereikende gezondheidszorg, voedselproductie en -prijzen verslechteren, de sociale cohesie vermindert, watertekorten kunnen ontstaan.
  • De huidige manier van goudwinning heeft grote impact op de kansen van kinderen om gezond op te groeien met goede vooruitzichten voor ontwikkeling en groei.   

Kinderen en jongeren die uit de mijnen worden gehaald, gaan naar school en leren - afhankelijk van hun leeftijd - ook een vak.

Kinderen en jongeren die uit de mijnen worden gehaald, gaan naar school en leren - afhankelijk van hun leeftijd - ook een vak.

UNICEF is al jaren actief voor kinderen in de mijnsector

In veel van de landen waar (goud)mijnen zijn, werkt UNICEF aan de bescherming van kinderen:

  • Net zoals hier praten we met bedrijven, branche organisaties, de overheid en maatschappelijke organisatie om de situatie in en rond de mijnen te verbeteren. We laten zien wat de effecten op kinderen en de gemeenschap zijn en vervolgens werken we samen aan duurzame oplossingen. 
  • In Burkina Faso heeft UNICEF sinds 2009 met zijn partners meer dan 26.000 kinderen uit de mijnen gehaald, voor onderwijs gezorgd en laten re-integreren in de maatschappij. We werken hiervoor rond kleinschalige mijnen maar ook rond grootschalige mijnen.
  • UNICEF stimuleert samen met lokale partners dat (buitenlandse) multinationals die in de mijnbouw zitten zorgen voor verbeteringen in de werk- en  leefomstandigheden in en rond de mijnen. Onder andere in Zuid-Afrika, Colombia, Mongolië, Mozambique en Peru.

Gerelateerd aan dit onderwerp