Het belang van een kind is zelden gediend bij adoptie

24 mei 2017

Vandaag vindt de hoorzitting over adoptie in de Tweede Kamer plaats. Terugkomende vraag is of het belang van het kind voldoende centraal staat bij adoptie. UNICEF vindt dat de Nederlandse regering nóg terughoudender moet zijn met interlandelijke adoptie en informeert de betreffende commissie.

In het Bhagyanagar Childrens Home in India worden kinderen opgevangen van arbeidsmigranten, slachtoffers van kinderarbeid en wezen. Zij krijgen onderwijs en goede zorg.

In het Bhagyanagar Childrens Home in India worden kinderen opgevangen van arbeidsmigranten, slachtoffers van kinderarbeid en wezen. Zij krijgen onderwijs en goede zorg.

Sinds het rapport van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming van afgelopen november is er veel debat geweest. De raad wil helemaal stoppen met adoptie, bemiddelingsbureaus bepleitten juist verruiming. De vaste commissie van Veiligheid en Justitie hoort vandaag deskundige organisaties waaronder UNICEF, maar ook wetenschappers en ervaringsdeskundigen. Deze input zal de toekomst van het Nederlandse interlandelijke adoptiebeleid bepalen.

Onrechtmatige adoptie

Op papier ziet het huidige adoptiebeleid er goed uit. Er wordt veel tijd genomen voor alle papieren en voor de overdracht van het kind, maar dat betekent helaas niet dat alle adopties uit het buitenland rechtmatig zijn. In veel landen van herkomst schiet kinderbescherming te kort, met het risico dat kinderen worden geadopteerd die nog familie hebben waar ze naar toe zouden kunnen.

Er kan vanuit Nederland onvoldoende worden gecontroleerd of de dossiers echt kloppen. Of er echt geen andere oplossing meer is voor het kind in eigen land, zoals het Internationale kinderrechtenverdrag voorschrijft. Immers, adoptie betekent het doorsnijden van alle juridische banden met de biologische familie en is daarmee het meest definitieve besluit dat er genomen kan worden in het leven van een kind.

Een zorgvuldige toetsing of het kind wel daadwerkelijk in aanmerking mag komen voor adoptie naar het buitenland, is ook in het belang van wensouders. Want om een goede start te maken als nieuw gezin moeten ze erop kunnen vertrouwen dat de achtergrond van hun adoptiekind klopt.

In het Bhagyanagar Childrens Home in India worden kwetsbare jongens en meisjes opgevangen. Naast onderwijs krijgen zij alle zorg die zij nodig hebben.

In het Bhagyanagar Childrens Home in India worden kwetsbare jongens en meisjes opgevangen. Naast onderwijs krijgen zij alle zorg die zij nodig hebben.

Veel kinderen geen wees

Wereldwijd leven er twee miljoen jongens en meisjes in weeshuizen. De meeste kinderen zijn helemaal niet te adopteren: ze hebben nog ouders en familie die wel voor ze zouden willen zorgen – maar dat niet kunnen. Vanwege grote armoede zitten ze tijdelijk in een tehuis. Dat is in veel culturen gebruik: (arme) gezinnen leunen op een complex web van extended family, de gemeenschap en residentiële zorg, terwijl de kinderen onderdeel blijven van de familie. De meeste van deze ouders zouden niet willen dat hun kinderen voor altijd het land verlaten.

Door de hoge kosten om een kind te adopteren is er een dunne scheidingslijn tussen adoptie en kinderhandel. Iederéén – bemiddelaars, advocaten en tehuizen – verdient aan de adoptieprocedure, behalve meestal de biologische ouders.

Jennifer verblijft in het Osu Children's Home in Accra, Ghana. Het tehuis vangt op verzoek van overheidsinstanties zoals Jeugdzorg (tijdelijk) kinderen op.

Jennifer verblijft in het Osu Children's Home in Accra, Ghana. Het tehuis vangt op verzoek van overheidsinstanties zoals Jeugdzorg (tijdelijk) kinderen op.

Investeer in armoedebestrijding en kinderbescherming

Hedendaagse adoptie, bedoeld om kinderen uit armoede weg te halen en ontwikkelingskansen aan te bieden, kan schrijnend zijn omdat de biologische band met de biologische familie plots werd doorgesneden. Voor de geadopteerde en voor de achterblijvers – broertjes, zusjes, ouders. Het wegnemen van kinderen van arme ouders is misbruik maken van hun kwetsbaarheid.

Armoede mag nooit een reden zijn om een kind bij zijn of haar ouders weg te halen en voor adoptie aan te bieden, zoals ook het VN-Kinderrechtencomité nog eens expliciet benadrukt. Er moet meer worden geïnvesteerd in armoedebestrijding en in goede systemen van kinderbescherming, zodat deze mensen zelf voor hun kind kunnen blijven zorgen.

Het is onacceptabel om weg te kijken van deze kant van de adoptieprocedure. Zolang de achterkant – de situatie in de landen waar de kinderen vandaan komen – niet optimaal functioneert is de kans te groot dat een kind onrechtmatig wordt geadopteerd.

In de landen van herkomst zijn investeringen in jeugdzorg nodig én betere controles. Als dit lukt kunnen we een einde maken aan de pijnlijke vragen over herkomst van kinderen. Dat is in het belang van de wensouder en adoptiekind.

Lees meer over UNICEF en adoptie.

Gerelateerd aan dit onderwerp