Kindertijd in de wachtkamer, asielzoekerskinderen in Duitsland

31 maart 2017

Op internationaal niveau heeft Duitsland een leidende rol in het omgaan met de vluchtelingencrisis. Het land heeft goede basisvoorzieningen voor vluchtelingen opgezet, maar de leefomstandigheden van veel vluchtelingenkinderen zijn moeilijk. Dat concludeert UNICEF Duitsland op basis van de studie ‘Kindertijd in de wachtkamer’. Wat kunnen wij daarvan leren?

In de laatste twee jaar kwamen 350.000 kinderen samen met hun ouders naar Duitsland op zoek naar bescherming en een betere toekomst ver weg van oorlog en geweld. Door deze toename verdubbelde de wachttijd in de eerste ontvangstcentra- in Nederland de centrale ontvangstlocatie (COL) en de procesopvanglocatie (POL) genoemd - van drie naar zes maanden. Ruim twintig procent van de respondenten in het onderzoek gaf aan dat vluchtelingen langer dan zes maanden tot een jaar moeten verblijven in de eerste opvangcentra. Uit de nieuwe UNICEF-studie ‘Kindertijd in de wachtkamer’ blijkt dat veel vluchtelingkinderen maanden en zelfs jaren in de opvangcentra verblijven die vaak niet veilig noch geschikt zijn voor kinderen.

Ter vergelijking, in 2016 zijn er 18.171 mensen die asiel hebben aangevraagd in Nederland. Volgens data van Eurostat zaten daar 5875 kinderen bij. Het COA registreert het aantal kinderen in de opvang. Dat zijn er op 21 maart 2017 in totaal 8101.

Ongelijke behandeling

Kinderen in opvanglocaties voor vluchtelingen worden heel verschillend behandeld in Duitsland. Het hangt af van de locatie waar ze worden geplaatst en in toenemende mate speelt ook hun land van herkomst en de vooruitzichten op een permanente verblijfsvergunning mee. Zo zijn er kinderen die maar kort verblijven in een eerste opvangcentrum, naar school gaan en een dokter kunnen bezoeken. Maar er zijn ook kinderen die slechte toegang hebben tot faciliteiten als school en medische zorg. Ook zitten kinderen uit Iran en Afghanistan veel langer in ‘de wachtkamer’ dan kinderen uit Syrië. Vluchtelingen afkomstig uit Iran wachten gemiddeld 12,3 maanden, terwijl Syriërs dezelfde procedure in gemiddeld 3,8 maanden doorlopen.

Onveilig gevoel

In veel Duitse asielopvangcentra zijn geen aparte ruimten voor kinderen om te spelen, te leren of zich even terug te trekken. Kinderen en volwassenen voelen zich gestrest en onveilig omdat ze maandenlang moeten samenleven met vreemdelingen. Ouders zijn bang dat hun kinderen getuigen zijn van opstootjes of dat zij slachtoffer worden van geweld. Soms kunnen ze hun kamer of zelfs de wc of doucheruimte niet op slot doen.  

Maanden school missen

Toegang tot school is beperkt voor kinderen die in de eerste opvangcentra verblijven. Het hangt sterk samen met het type opvanglocatie. In veel Duitse deelstaten mochten kinderen gedurende de periode in een eerste ontvangstlocatie niet naar school. Inmiddels gaat ongeveer een op de drie kinderen naar een reguliere school in die periode. Bijna de helft zou les volgen in het opvangcentrum of een taalcursus. Volgens twintig procent van de respondenten gaan kinderen helemaal niet naar een school.

Geen veilige plek

“Veel opvanglocaties voor vluchtelingen zijn geen veilige plek voor kinderen. Het gebrek aan privacy, conflicten en geweld staan de ontwikkeling van deze kinderen in de weg”, zegt Adam Naber, co-auteur van de studie ‘Kindertijd in de wachtkamer’. “De Duitse overheid en de deelstaten moeten maatregelen treffen om het proces te versnellen zodat ze makkelijker en sneller verhuizen uit de opvanglocaties. Nu wordt de tijd dat families moeten wachten op een vervolg in de procedure met wettelijke middelen opgerekt.”

Meisjes in een noodopvang voor asielzoekers in Duitsland.

Hier pleit UNICEF Duitsland voor:

  • Alle kinderen moeten, ongeacht hun land van herkomst, toegang hebben tot sociale voorzieningen, ondersteuning, zorg en bescherming.

  • Kinderen moeten zo kort mogelijk verblijven in opvanglocaties die niet kindvriendelijk zijn.

  • Asielzoekerskinderen moeten zo snel mogelijk toegang krijgen tot onderwijs en gezondheidszorg, ongeacht hun land van herkomst of status van de asielprocedure.

Download het volledige onderzoek ‘Kindheit im Wartezustand’ (pdf in het Duits)

Situatie van gevluchte kinderen in Nederland

In Nederland heeft een soortgelijk onderzoek geleid tot de oprichting van de Werkgroep Kind in azc. Het doel van de werkgroep is om de situatie van kinderen in asielzoekerscentra te verbeteren. Het uitgangspunt daarbij is het VN-Kinderrechtenverdrag. In het recente rapport ‘Zo kan het ook!’ doet de Werkgroep Kind in azc aanbevelingen voor een betere situatie van kinderen in asielzoekerscentra in Nederland. Belangrijkste speerpunt is het stoppen van de verhuizingen.

Download het rapport ‘Zo kan het ook!’ (pdf)

De helft van alle vluchtelingen wereldwijd is kind.

Meer over vluchtelingenkinderen

Gerelateerd aan dit onderwerp