Het dagelijks leven in een kamp in Irak

30 maart 2017

In Irak hebben inmiddels meer dan drie miljoen mensen hun huis moeten verlaten. Zij zijn op de vlucht voor het aanhoudende geweld. Een groot deel van deze ontheemden verblijft in een van de zeventien opvangkampen in het land. Het kamp Khazir is hier een voorbeeld van. Met rond de 42.000 bewoners is het kamp inmiddels uitgegroeid tot een kleine stad. Een stad waar de inwoners langzaam proberen hun leven weer op te pakken.

De mensen die in Khazir verblijven zijn voornamelijk binnenlandse vluchtelingen uit Mosul. Eind 2016 begon het Iraakse leger een offensief om de stad te heroveren op Daesh, beter bekend als IS. Sindsdien zijn honderdduizenden mensen de stad ontvlucht, vaak met niet meer dan de kleren die ze aanhadden. De helft van deze ontheemden is kind.

Families wonen dicht op elkaar, in tenten van zeildoek. Buren stoppen regelmatig bij elkaars tent om thee of koffie te drinken en om wat te babbelen. Nieuwe vriendschappen worden gemaakt, vaak op basis van gedeelde ervaringen van geweld en onzekerheid. Ondanks de constante in- en uitstroom van mensen, is er een soort van dagelijks ritme ontstaan in het Khazir kamp.

Oma en kleindochter voor een geïmproviseerd winkeltje in het Khazir kamp.

Oma en kleindochter voor een geïmproviseerd winkeltje in het Khazir kamp.

Wachten op je beurt

Lopend door het kamp zie je overal kleine winketjes verschijnen. Zo ook het winkeltje van oma Um Talib. Het stelt niet veel voor; een zeil, een paar kratten en een krukje om op te zitten. Um Talib verkoopt snacks en eieren. Haar kleinkinderen hangen om haar heen. Wanneer oma even afgeleid is pakt een van haar kleindochters snel een chocoladereep mee.

Um Talib ontvluchtte Mosul omdat haar zoon niet langer veilig was onder het bewind van IS. Nu hebben oma, kinderen en kleinkinderen geen inkomen meer, noch spaargeld. Het winkeltje levert amper genoeg op om van te kunnen leven.

Niet ver van Um Talib’s winkeltje staat een van UNICEF’s 'child-friendly spaces', een vrolijk beschilderde tent waar een groep kleuters aan het spelen is. Medewerkers zijn druk bezig om de jongens en meisjes te registeren en bezig te houden met spelletjes en lessen in taal en rekenen. Voor de tent staat een rij andere kinderen, zij wachten op hun beurt om even onbezorgd te kunnen spelen. 

In deze vrolijk beschilderde tent kunnen kinderen terecht om te spelen en leren

In deze vrolijk beschilderde tent kunnen kinderen terecht om te spelen en leren

Weerbaarheid

Op weg naar een distributiepunt waar water, voeding en hygiëne kits worden uitgedeeld aan families die net zijn aangekomen, komen we een groep kinderen tegen die aan het vliegeren zijn. Hun felgekleurde vliegers steken scherp af tegen de donkere lucht. Spelen is belangrijk voor hen, het laat ze weer even kind zijn. En net als veel kinderen ter wereld zijn ook deze kinderen enorm weerbaar.

Ook ouders moeten weerbaar zijn. De kampbewoners krijgen te maken met grote uitdagingen, waarvan het gebrek aan een inkomen een van de grootste uitdagingen is. Families hebben niet genoeg geld om zelfs maar de meest simpele spullen voor hun kinderen te kopen. Moeders gebruiken soms oude kleren als luier voor hun baby'tje. 

Vliegers boven het Khazir kamp

Vliegers boven het Khazir kamp

Dromen van een betere toekomst

Ondanks de langzaam intredende dagelijkse routine willen veel bewoners zich niet neerleggen bij het leven in een kamp. Over dampende, mierzoete thee wordt verlangend gesproken over de terugkeer naar huis. Dit zal voorlopig niet mogelijk zijn. De situatie is te onveilig en de toekomst daarmee onzeker.

Voorlopig zal Um Talib daarom op het krukje bij haar winkeltje blijven zitten, met haar kleinkinderen om zich heen. Ouders zullen in de rij staan voor water, rijst en zeep. En de kinderen in het kamp zullen hun vliegers blijven vliegeren en dromen van een betere toekomst. 

Gerelateerd aan dit onderwerp