Inspecties geven beschermde opvang voor alleenstaande minderjarigen een onvoldoende

8 maart 2016

De kwaliteit van de beschermde opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen is onvoldoende. Dat concluderen de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie Veiligheid en Justitie in een gezamenlijk rapport. 

Op 12 van de 18 criteria scoort de opvang voor minderjarige slachtoffers mensenhandel een onvoldoende. UNICEF Nederland en Defence for Children voelen zich door het rapport gesterkt in de roep om deze kwetsbare groep van alleenstaande minderjarigen beter te beschermen en de verdwijningen uit de opvang serieuzer te nemen.

24 kinderen verdwenen in 2015

In de beschermde opvang worden kinderen geplaatst van wie instanties inschatten dat het risico op verdwijnen groot is, omdat ze slachtoffer zijn of mogelijk worden van mensenhandel. Stichting Nidos, de voogdijinstelling, beslist of een kind in beschermde opvang wordt geplaatst. Stichting Jade voert de beschermde opvang uit in opdracht van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Gemiddeld verblijven er 150 kinderen in de beschermde opvang in een jaar. In 2015 verdwenen 24 kinderen uit de opvang. In 2014 waren dit er nog 11. UNICEF Nederland en Defence for Children roepen al langer op om verdwijningen van kinderen serieuzer te nemen. De verdwijningen kunnen niet los worden gezien van het gebrek aan duurzame oplossingen en toekomstperspectief voor de kinderen.

Betere bescherming

Uit het inspectierapport blijkt dat de begeleiding van kinderen in de beschermde opvang onvoldoende is. Zo zijn niet alle medewerkers getraind om signalen van seksueel geweld of psychologische problemen bij jongeren te herkennen. Volgens de inspecties is het leefklimaat in de beschermde opvang onvoldoende passend bij de leeftijd en ontwikkelingsfase van de kinderen en de locaties zijn sober en weinig huiselijk ingericht. Jongeren hebben in hun vrije tijd weinig te doen. Dezelfde situatie doet zich voor in de grootschalige campussen voor alleenstaande minderjarigen. De staatssecretaris kondigde eerder aan dat deze campussen op 1 januari 2016 gesloten zouden zijn. Dit werd verlengd tot 1 januari 2017. Tot op heden, lijkt er nog geen 1 campus gesloten te zijn. UNICEF Nederland en Defence for Children vinden dit zeer zorgelijk.

Visie ontbreekt op vrijheidsbeperking

Defence for Children en UNICEF Nederland vinden het belangrijk dat de inspecties constateren dat het in de beschermde opvang ontbreekt aan een vastgestelde visie en beleid op het zorgvuldig toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Ook geven kinderen aan dat ze niet goed voorbereid zijn op de vrijheden na overplaatsing uit de beschermde opvang.

Martine Goeman (Defence for Children): "Het is de hoogste tijd dat er een duidelijk beleid komt voor de beschermde opvang. Het is nu onduidelijk wanneer vrijheidsbeperkende maatregelen worden toegepast en de kinderen kunnen niet goed klagen. Dat is in strijd met de kinderrechten van deze toch al kwetsbare groep kinderen."

Majorie Kaandorp (UNICEF Nederland): "In 2013 constateerden UNICEF Nederland en Defence for Children al dat de aanpak van kinderhandel tekortschiet in Nederland. Deze kinderen hebben te maken met onzekerheid over hun toekomst en posttraumatische stress veroorzaakt door hun verleden. Wij willen dat zij eerst als kind en slachtoffer worden gezien, en daarna pas als vreemdeling. Goede opvang en hulpverlening is hiervoor essentieel. Daarbij moet hun belang centraal staan."

Staatssecretaris neemt bevindingen serieus

In zijn reactie op het rapport geeft de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie aan dat hij de bevindingen uiterst serieus neemt en het COA heeft gevraagd om spoedig met een plan van aanpak en verbetermaatregelen te komen.
Defence for Children en UNICEF Nederland hopen dat de staatssecretaris er scherp op zal toezien dat de opvang voor alleenstaande minderjarigen wordt verbeterd. Dat geldt niet alleen voor de beschermde opvang, maar ook voor het sluiten van de grote campussen en het bieden van duurzame oplossingen aan deze kinderen. We moeten voorkomen dat kinderen extra worden beschadigd in Nederland en hen juist de bescherming bieden waar zij recht op hebben.