Docu-reeks over het lot van uitgezette asielkinderen

20 september 2013

UNICEF heeft meegewerkt aan de televisieserie Uitgezet; vier documentaires die vanaf 20 september worden herhaald om 16.10 uur bij de VARA op Nederland 2. Een aanrader: mooi, integer en hartverscheurend.

Aanleiding voor documentaireserie

De afgelopen tien jaar zijn vele honderden kinderen uitgezet naar landen die ze zich niet of nauwelijks nog herinnerden. Hun ouders hebben in Nederland om politiek asiel gevraagd, maar raakten uitgeprocedeerd. Ze kregen de keuze om vrijwillig te vertrekken in ruil voor geld of onder dwang door de Nederlandse overheid te worden uitgezet. Politiek verantwoordelijke bestuurders verzekerden dat het goed zou komen met deze kinderen in het land van hun ouders. Maar hoe het ze daadwerkelijk verging na hun uitzetting, is nagenoeg onbekend.

Deze vraag is de aanleiding voor de vierdelige documentaireserie 'Uitgezet' van de VARA, waarin verslaggever Sinan Can samen met documentairemakers kinderen heeft opgezocht in Irak, Afghanistan, Angola, Armenië en Kosovo.

Belang van kinderen is uit het oog verloren

De documentairereeks 'Uitgezet' onderzoekt hoe het kan dat - in de wens zoveel mogelijk uitgeprocedeerde asielzoekers uit te zetten - het belang van kinderen uit het oog is verloren. De VARA wil met de serie laten zien wat de gevolgen zijn van het hedendaagse Nederlandse uitzetbeleid voor deze 'Nederlandse' kinderen.

Herhaling Uitgezet

Wat doet UNICEF Nederland?

UNICEF Nederland zet zich al sinds 2008 in om het belang van kinderen in asielprocedures voorop gesteld te krijgen. Onder andere deden we onderzoek naar de situatie van kinderen in asielzoekerscentra, wat in 2009 leidde tot meer dan 65 aanbevelingen voor de aanpak van kinderrechtenschendingen. Een aantal daarvan zijn inmiddels opgevolgd, maar vele nog niet. Hierover zijn we continu met de Nederlandse overheid en politiek in gesprek.

Kinderpardon na jarenlange lobby

Vele vreemdelingenkinderen leven nog steeds in angst. Angst dat ze teruggestuurd worden naar een land dat ze niet kennen omdat ze al jaren lang in Nederland zijn en hier zijn thuisgeraakt. UNICEF Nederland zet zich met partners in voor deze kinderen.

Na jarenlange lobby is er eindelijk een oplossing gekomen voor in Nederland 'gewortelde' vreemdelingenkinderen. Het 'kinderpardon' geeft kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, een verblijfsregeling. Dankzij het kinderpardon kunnen rond de 800 kinderen in Nederland blijven. Toch zal het overgrote deel worden uitgezet.

Er is dus nog meer dat moet verbeteren.  In december 2012 stuurde UNICEF Nederland samen met andere kinderrechten- en vluchtelingenorganisaties dertien adviespunten (zie hieronder) aan staatssecretaris Teeven. Hier pleiten we nog steeds voor.

In strijd met het Kinderrechtenverdrag

De Nederlandse regering zet de afgelopen jaren in op terugkeer van alleenstaande minderjarige vreemdelingen naar hun land van herkomst. UNICEF Nederland evalueerde dit beleid vanaf 2011 en presenteerde in juni 2012 de bevindingen in het rapport Return of separated children to return houses in countries of origin. Belangrijkste conclusie: het beleid is in strijd met het Kinderrechtenverdrag, omdat het te weinig rekening
houdt met de belangen van kinderen.

Als kind behandelen

We maken ons zorgen over het plan van onder andere Nederland om minderjarigen over te brengen naar terugkeerhuizen in hun herkomstland. Voor ieder kind afzonderlijk moet worden vastgesteld wat de beste oplossing is. Uit het Kinderrechtenverdrag volgt dat een alleenstaande minderjarige vreemdeling in de eerst plaats als kind behandeld moet worden en pas daarna als vreemdeling.

Van kinderen die toch zijn teruggestuurd, moet worden gecontroleerd of ze werkelijk veilig zijn en of ook hun andere rechten worden gerespecteerd.

Adviespunten aan Staatssecretaris Teeven

  1. Pas het kinderpardon en de definitieve regeling toe op alle migranten- en asielzoekerskinderen die voor hun achttiende levensjaar vijf jaar in Nederland zijn geweest en nu in Nederland verblijven.
  2. Schrap de maximum leeftijdsgrens voor het aanvragen van het kinderpardon voor alle groepen.
  3. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen die voor hun 21e verjaardag vijf jaar in Nederland hebben verbleven en nu nog in Nederland zijn, komen ook in aanmerking voor het kinderpardon.
  4. Zorg dat de inmiddels meerderjarige broers en zussen van het kind dat onder het kinderpardon valt, ook onder de regeling vallen.
  5. Laat ook ouders van Nederlandse kinderen die vijf jaar in Nederland wonen onder de regeling vallen.
  6. Werp een verblijf in een derde land niet tegen, als de totale verblijfduur voor de 18e verjaardag vijf jaar bedraagt en het kind zich nu in Nederland bevindt.
  7. Werp een tijdelijk verblijf in een ander EU-land bij de verlening van het kinderpardon niet tegen als Nederland het gezin zelf weer terug heeft genomen op grond van de Dublin-verordening.
  8. Sluit kinderen met een 1F-ouder (waarbij het vermoeden bestaat van betrokkenheid bij oorlogsmisdaden/mensenrechtenschendingen) niet uit van de werking van het kinderpardon.
  9. Bij ouders met een strafblad geldt dezelfde regeling als bij de pardonregeling in 2007.
  10. Op het moment dat er twijfel is over de identiteit moet, net als in de pardonregeling uit 2007, de mogelijkheid geboden worden voor identiteitsherstel.
  11. Geef kinderen ook een pardonvergunning als zij nu een naar zijn aard tijdelijke vergunning hebben.
  12. Houd rekening met de positie van kinderen bij het toepassen van het criterium 'onder het toezicht gebleven van de overheid'. Zorg dat kinderen niet het slachtoffer worden van keuzes die hun ouders hierin gemaakt hebben.
  13. Maak van het kinderpardon een open-einde regeling totdat de definitieve regeling in werking is getreden.

De uitzendingen

Afl. 1: 'Oorlogskinderen', vrijdag 20 september 16.10 
In de eerste aflevering zien we hoe de dromen van kinderen in rook opgaan als ze terugkeren naar landen met gewapende conflicten, zoals Irak en Afghanistan.

Afl. 2: 'Bange kinderen', vrijdag 27 september 16.10
De tweede aflevering onderzoekt de psychische schade die asielkinderen oplopen als gevolg van de asielprocedure en de daadwerkelijke uitzetting. Hierin ook UNICEF NL.

Afl. 3: 'Opgejaagde kinderen', vrijdag 4 oktober 16.10
Aflevering drie legt bloot hoe de politieke wens om uitgeprocedeerde asielzoekers daadwerkelijk uit te zetten voor een afschrikbeleid zorgde, waarin het belang van kinderen geen rol meer speelt.

Afl. 4: 'Rechteloze kinderen', vrijdag 11 oktober 16.10 
In de laatste aflevering onderzoeken we of het huidige Nederlandse asielbeleid de internationale kinderrechten respecteert en in hoeverre dat wenselijk of mogelijk zou zijn.

Uitzending gemist?

'Uitgezet kind verdient beter'

Lees het opiniestuk 'Uitgezet kind verdient beter' dat Margrite Kalverboer schreef naar aanleiding van 'Uitgezet'.

uitgezet 2