Meisjesbesnijdenis in Somalie

Naast de pijn en gevaren tijdens de besnijdenis zelf (zoals bloedverlies en infecties door onhygiënische omstandigheden) kan het ook daarna leiden tot complicaties zoals bij de bevalling, waardoor de kans op moeder- of kindersterfte toeneemt.

Werken met religieuze leiders

"Somalis are Muslims and accept and obey what the Koran says - we religious leaders must have a common stand that Islam does not sanction FGM." (Sheikh Abdirizak Hussein Issa)

Omdat mensen een zeer grote waarde hechten aan religieuze leiders in Somalië, richten de activiteiten van UNICEF zich sterk op het werken met deze leiders om het denken en handelen rond FGM (genitale verminking van vrouwen) te veranderen. De focus lag op de gebieden Puntland en Somaliland. Het is werk waarvoor een lange adem nodig is. Besnijdenis ligt diep verankerd in de cultuur en sociale normen in Somalië; een niet besneden meisje heeft bijvoorbeeld minder kansen om te trouwen en meer kans om gediscrimineerd te worden. Naast empowerment van vrouwen is het betrekken van religieuze leiders, traditionele leiders, maar ook mannen in het algemeen (zij nemen de beslissingen en zijn toekomstige echtgenoten) cruciaal.

Wat heeft UNICEF de afgelopen jaren bereikt?

• 667 religieuze leiders werden getraind om in hun gemeenschappen, maar ook op regionaal en nationaal niveau, de dialoog aan te gaan over meisjesbesnijdenis. Door het organiseren van bewustwordingsbijeenkomsten in de gemeenschappen en aanzwengelen van publieke discussie, is genitale verminking van vrouwen - eerder een taboe onderwerp - bespreekbaar geworden;
• De religieuze leiders in Puntland hebben een publieke zero-tolerance verklaring voor alle vormen van genitale verminking getekend;
• Door middel van bewustwordingssessies werden zo'n 600.000 mensen bereikt;
• 20.000 meisjes en 50 van hun leraren werden bereikt via de madrassa's (religieuze scholen);
• 40 lokale kinderbeschermingswerkers werden getraind op het gebied van FGM en bereikten in dialoogsessies meer dan 5.200 studenten en leraren op basis- en middelbare scholen;
• Ook verwezen ze 12 meisjes met complicaties door de besnijdenis door naar medische voorzieningen en wisten ze te voorkomen dat 661 meisjes genitaal verminkt werden;
• In 16 Publieke Verklaringen verklaarden 600 jongeren, 340 dorpsleden, 160 traditionele leiders, 80 traditionele vrouwenbesnijders en 300 leden van vrouwengroepen, alle vormen van genitale verminking af te zweren en zich in te zetten voor de afschaffing van meisjesbesnijdenis;
• Meer en meer zetten ook de ministeries voor Religieuze Zaken zich in voor de afschaffing; dit terwijl er in 2010 geen inzet was op dit gebied. Ook de president van Puntland en de first ladies van beide gebieden zetten zich actief in voor afschaffing van genitale verminking van vrouwen.

Uitdagingen en beperkingen

"I have to hide it from my friends and teachers. I cannot tell them I am not cut, because they would say: you are haram [impure], and no man would marry you." (Kheiriya, 10 years old)

Er blijft veel werk aan de winkel. De discussie is gestart en lijkt mondjesmaat invloed te hebben op het gedrag van mensen. Dit zal verder moeten worden gestimuleerd in de aankomende jaren. De belangrijkste uitdagingen zijn:

• Gebrek aan nationale consensus bij religieuze leiders om alle vormen van genitale verminking van vrouwen af te schaffen. Zo ligt er bijvoorbeeld regelgeving en plannen voor beleid op dit thema in beide gebieden klaar, maar is het nog niet aangenomen;
• Meer aandacht is nodig voor empowerment van vrouwen en het betrekken van vrouwen en vrouwelijke religieuze leiders in besluitvormingsprocessen;
• Veel besnijdenissen vinden plaats in klinieken en ziekenhuizen. Doordat de besnijdenissen worden uitgevoerd door medische staf denken veel mensen dat het toegestaan en niet schadelijk is. Er moet dus nog veel meer gewerkt worden met medische staf rond dit thema.

"A relative was circumcised and died from bleeding. Just after I had moved to Bosasso, a couple came to me for counseling on whether they should circumcise their daughters. I advised them not to and they took my advice." (Sheikh Abdirizak Hussein Issa)