Toekomstige generaties in gevaar door langdurige ondervoeding

3 november 2010

De ontwikkeling van kinderen wordt bedreigd door onvoldoende zorg en voeding in de eerste duizend dagen van hun leven.

Janira (links) en Sonja uit Guatemala. Beide meisjes zijn 10 jaar oud. Janira’s groeiachterstand is een direct gevolg van ondervoeding tijdens de eerste dagen van haar leven. Foto UNICEF 2010/Daimon Xanthopoulos

Gebrek aan goede zorg en voeding, stijgende voedselprijzen en de gevolgen van klimaatverandering zorgen wereldwijd voor steeds meer chronisch ondervoede kinderen. Volgens cijfers van UNICEF gaat het nu om ruim 200 miljoen kinderen onder de vijf jaar. Hun toekomst loopt gevaar. Te eenzijdige voeding in de eerste duizend dagen van het leven van deze kinderen zorgt voor een achterstand die nooit meer in te halen is. Uit wereldwijd onderzoek blijkt dat niet alleen hun lichaamsgroei en weerstand substantieel achterblijven, maar dat ook het IQ van chronisch ondervoede kinderen lager is dan van goed gevoede kinderen. Dat leidt tot slechte schoolprestaties, minder kansen en lagere lonen, waardoor de cirkel van armoede en ondervoeding in stand blijft.

Onzichtbaar probleem

De grootste aantallen langdurig ondervoede kinderen komen voor in India, China en Nigeria, waar in absolute aantallen de meeste kinderen wonen. Procentueel is vooral in landen als Afghanistan, Jemen en Guatemala het aantal chronisch ondervoede kinderen groot. In deze landen is ongeveer de helft van alle kinderen onder de vijf jaar langdurig ondervoed. Doordat zij structureel te weinig voedingsstoffen binnen krijgen, lopen ze kans op onherstelbare schade aan hun gezondheid en achterstand in hun ontwikkeling. Ze groeien minder goed en zijn vatbaarder voor ziektes dan goed gevoede kinderen. Bovendien leren en presteren ze vaak onder de maat doordat hun IQ lager is. Het gevolg is dat ze op latere leeftijd minder verdienen dan leeftijdgenoten die wel een goede start hebben gehad. Dit onzichtbare probleem van chronische ondervoeding, en de gevolgen ervan, is hiermee veel groter dan dat van de groep kinderen die zichtbaar te licht zijn voor hun leeftijd.

Zorgen om Guatemala

Uit onderzoek in Guatemala is gebleken dat de kinderen die in de eerste duizend dagen van hun leven de juiste voedingsstoffen binnenkregen, op latere leeftijd gemiddeld 46 procent meer verdienden dan de kinderen die in diezelfde periode ondervoed zijn geweest. Andere studies bevestigen dit beeld (zie the Lancet 2008, vol 371, no 9608, pp 243-260 en no 9609, pp 340-357).

In Guatemala is de situatie op dit moment uiterst precair. Het Latijns-Amerikaanse land staat aan de rand van een crisis. Er zijn nu ruim 920.000 kinderen onder de vijf jaar chronisch ondervoed. UNICEF maakt zich hier ernstige zorgen over. Zeker nu de oogsten in Guatemala door de regens van de afgelopen tijd zijn mislukt, en families hun voedselreserves moeten aanspreken. Als nu niet snel wordt ingegrepen, zullen de problemen nog groter worden en zullen ook de kosten voor hulp en armoedebestrijding in de toekomst daardoor aanzienlijk stijgen.

Duizend dagen plan

Ondervoeding kan worden teruggedrongen met eenvoudige maatregelen. Wereldwijd bestrijdt UNICEF ondervoeding met het zogenoemde duizend dagen plan. Het plan bevat verschillende maatregelen die zich richten op de eerste duizend levensdagen van een kind. Gebleken is dat kinderen in deze periode - en die begint al in de baarmoeder - extra kwetsbaar zijn voor de gevolgen van ondervoeding. Een in de begintijd opgelopen achterstand kan nooit meer worden ingehaald en daarom is hulp en zorg voor goede voeding juist in deze periode cruciaal.

De maatregelen van UNICEF

UNICEF geeft (aanstaande) ouders voorlichting over gezonde voeding, het belang van borstvoeding, hygiëne en schoon water en zorgt dat de juiste medische zorg en schoon water ook voorhanden zijn. Verder zorgt UNICEF voor voedingssupplementen, voedselverrijking en prenatale zorg, wordt medisch personeel getraind en worden ondervoede kinderen opgespoord en direct geholpen. UNICEF laat overheden zien dat het terugdringen van ondervoeding heel goed mogelijk is en dat hier niet mee gewacht moet worden tot het probleem zichtbaar wordt. Het onherstelbare kwaad in de ontwikkeling van jonge kinderen is dan immers al geschied.

Honger. Je moet er niet aan denken. Je moet er wat aan doen.

UNICEF voert vanaf november actie voor kinderen die ondervoed zijn. Lees er meer over op onze campagnepagina.

Gerelateerd aan dit onderwerp