Hulpverlening in noodsituaties: samenwerken en coördinatie

17 januari 2010

Wanneer ergens ter wereld een noodsituatie ontstaat – zoals nu in Haïti – waarbij hulp van buitenaf nodig is, komen overal ter wereld verschillende humanitaire organisaties in actie. Het is vaak al snel duidelijk dat de situatie zo ernstig en complex is, dat er op diverse terreinen hulp en expertise nodig is. Om te voorkomen dat de hulpverlening van al die verschillende organisaties een chaos wordt, en om samenwerking tussen de hulporganisaties en versterking van de hulp te bevorderen, wordt dit door de Verenigde Naties ter plekke gecoördineerd.

Hoe gaat dat in z’n werk?

In elk land werkt een zogenoemde Humanitaire Coördinator van de Verenigde Naties. Als er een ramp plaatsvindt, legt hij of zij zo mogelijk direct contact met de lokale autoriteiten, de VN-organisaties, en relevante lokale en internationale hulporganisaties om te bepalen welke hulp precies nodig is en waar die hulp in eerste instantie geboden moet worden.

De hulp is onderverdeeld in verschillende sectoren, of clusters. Er zijn in totaal elf clusters, zoals:

  • water, sanitaire voorzieningen en hygiëne
  • gezondheid
  • onderdak
  • onderwijs
  • bescherming

Op internationaal niveau is bepaald welke organisaties verantwoordelijk zijn om deze clusters te coördineren. Dit is in bijna alle gevallen een VN-organisatie. Dat betekent niet dat ze zelf ook alle hulp op dat vlak aanbieden, maar dat ze de verschillende organisaties die binnen dat cluster werken, coördineren en er zorg voor dragen dat de geboden hulp adequaat en juist is. Alleen in het geval dat er geen andere organisatie is die de hulp verleent, vullen zij het gat.

In het geval van een daadwerkelijke noodsituatie zal de leider van een internationaal cluster de leiding nemen van het cluster in het land waar de noodsituatie plaatsvindt. Slechts in enkele gevallen zal deze verantwoordelijkheid worden overgedragen aan een andere organisatie. De leiders van de internationale clusters moeten ook zorgen dat ze mensen opleiden en beschikbaar hebben die deze lastige taak van coördinatie op zich kunnen nemen.

In de praktijk melden de verschillende hulporganisaties zich bij aankomst in het noodgebied aan bij de clusterleider, en krijgen te horen waar ze aan de slag kunnen. Zo blijft er controle op wie waar hulp verleent, hoeveel materialen er zijn en wat er precies gebeurt.

UNICEF in Haïti

UNICEF heeft in Haïti de leiding in de clusters ‘water, sanitaire voorzieningen en hygiëne’, ‘voeding’, ‘onderwijs’ (samen met Save the Children), ‘noodhulp telecommunicatie’ (met OCHA en WFP) en ‘kinderbescherming’(subcluster onder bescherming).