Preventieve gezondheidszorg
voor moeder en kind in Zimbabwe

---

Afbeeldingen

Alle foto's

---

Achtergrondinformatie

Zimbabwe werd eind 2008 getroffen door een dubbele ramp. Een uitbraak van cholera kostte meer dan 4.000 mensen het leven en besmette 100.000 mensen. Daar kwam bij dat de gezondheidszorg en andere sociale voorzieningen volledig ineenstortten. In dit land met een hyperinflatie die in de triljoenen liep, moest UNICEF flink improviseren om hulp te blijven bieden. Met succes: de cholera-epidemie is bedwongen en door de Gezondheidsdagen voor Kinderen worden verreweg de meeste kinderen gevaccineerd.

Tijdens de Gezondheidsdagen worden kinderen gevaccineerd tegen tuberculose, mazelen, difterie, tetanus, kinkhoest, hepatitis B en polio. Ook krijgen de kinderen vitamine A, dat hun immuunsysteem versterkt. En de ouders krijgen voorlichting over hoe malaria te voorkomen.

Malaria

Speciale aandacht gaat uit naar malaria. In Zimbabwe is deze ziekte een ernstig probleem voor de volksgezondheid. Meer dan de helft van het totale landoppervlak is een direct risicogebied. Ieder jaar lopen zeker vijf miljoen mensen gevaar te worden besmet. Daarmee heeft malaria ook grote invloed op de economische situatie van het land. Vooral kinderen jonger dan vijf jaar en zwangere vrouwen zijn kwetsbaar voor malaria.

Wat doet UNICEF?

UNICEF is in Zimbabwe al jarenlang actief met campagnes tegen de gevaarlijkste ziekten. De Gezondheidsdagen staan hierin centraal. Twee keer per jaar trekt een heel leger van gezondheidswerkers en vrijwilligers door het land om kinderen en jonge vrouwen te vaccineren en vitamine A uit te delen. Zoveel mogelijk mensen worden via voorlichtingcampagnes gemobiliseerd om hun kinderen te laten vaccineren.

De beste bescherming tegen malaria zijn muskietennetten die met een speciaal insectendodend middel zijn behandeld. Daarom geeft UNICEF in Zimbabwe op grote schaal voorlichting over het belang van deze bescherming. Bovendien verspreidt UNICEF zoveel mogelijk behandelde muskietennetten en speciale sprays die de directe omgeving tegen malaria beschermen.

De resultaten

De Gezondheidsdagen zijn een groot succes. Mede dankzij de campagnes is Zimbabwe bijvoorbeeld al een paar jaar vrij van polio. De recente uitbraak van de ziekte in verschillende buurlanden, maakt echter meteen duidelijk hoe belangrijk het werk van de vaccinatieteams is. UNICEF wil dat in 2010 minstens 90 procent van alle jonge kinderen is gevaccineerd, en dat zeker 80 procent van alle kinderen en zwangere vrouwen onder geïmpregneerde muskietennetten slaapt.

In 2007 hebben zeker 20.000 zwangere vrouwen en jonge kinderen een klamboe gekregen en zijn meer dan 1,7 miljoen kinderen gevaccineerd. In juni 2009 werden na de politieke crises en de cholera-epidemie van eind 2008 en begin 2009, voor het eerst weer 5 dagen lang gezondheidsdagen georganiseerd. De opkomst was uitzonderlijk hoog; bijna 2 miljoen kinderen werden gevaccineerd en zelfs de meest afgelegen gemeenschappen werden bereikt.

Afbeeldingen

Portretten

'Gelukt! 1,7 miljoen kinderen gevaccineerd'

Door Connie van den Bor, RNW - Het was een enorme operatie, maar het is gelukt. 1,7 miljoen kinderen inenten tegen ziektes als polio en mazelen in een paar dagen. De Nederlander Roeland Monasch leidde de operatie in juni 2009 toen hij nog directeur van UNICEF Zimbabwe was. Hij blikt samen met ons terug op deze uitzonderlijke tijd.

De UNICEF-actie die in juni 2009 in Zimbabwe plaatsvond onder leiding van de Nederlander Roeland Monasch was dringend nodig. De inwoners van het noodlijdende Zimbabwe lopen op hun laatste benen: 'Maar er zijn in ieder geval weer artsen en verpleegkundigen, die waren vorig jaar ook allemaal weg.'

Het vaccineren van zoveel kinderen tegen mazelen en polio en andere ziektes in een paar dagen is een gigantische operatie. Maar UNICEF heeft er jarenlange ervaring mee in meerdere landen.

Alles ingestort

'In Zimbabwe is eigenlijk alles ingestort. Zelfs de meest basale zorg kon niet meer gegeven worden,' aldus Roeland Monasch. Hij was in 2009 directeur van UNICEF aldaar. 'Ziekenhuizen werden gesloten, want er waren toch geen medicijnen meer, artsen en verpleegkundigen vertrokken, want die kregen geen salaris meer.'

Er brak cholera uit. Nog meer kinderen dan normaal overleden, omdat ze niet meer werden ingeënt. UNICEF greep in. Monasch: ‘We zijn grootscheeps medicijnen gaan inkopen in het buitenland, zo’n 300 basiszaken als antibiotica. De 1.400 lege klinieken in het land hebben we weer bevoorraad.'

Alle artsen weer terug

'Maar ja, er waren geen artsen en verpleegkundigen meer, dus dan begin je nog niks. Daarom hebben we een systeem opgezet om iedereen weer enigszins fatsoenlijk te kunnen betalen. De medici krijgen hun salaris rechtstreeks betaald via een door ons ingehuurd bedrijf. Ik ben er trots op te kunnen melden dat er twintigduizend artsen en verpleegkundigen teruggekomen zijn en dat de 1.400 klinieken weer draaien.'

Hard nodig

Omdat de verpleegkundigen weer werken, kan er nu in het hele land ingeënt worden. Dat is hard nodig, want vorig jaar zijn de kinderen niet gevaccineerd waardoor ziektes zich makkelijk konden verspreiden. 'De zusters werken keihard en bijna iedereen heeft zijn kinderen laten inenten. Een feest om te zien.'

Eigen benzinepomp

Benzine en diesel is in Zimbabwe schaars en dus heeft UNICEF zelfs een eigen benzinestation, zodat ook verpleegkundigen in afgelegen gebieden iedereen kunnen bereiken. ‘Gisteren hebben we nog 20.000 liter benzine en diesel weggebracht.' Monasch ziet verheugd hoe het land heel langzaam omhoogt kruipt uit een diep dal. ‘De scholen en kliniekenzijn weer open, het is een begin.’

Driehonderd duizend weeskinderen

'Samen met 150 NGO’s zorgen we nu voor 300.000 weeskinderen. De cholera is onder controle. Maar Zimbabwe heeft zoveel weeskinderen omdat het land gebukt gaat onder de gevolgen van de hiv en aidsepidemie. Een kwart van alle kinderen is wees. Omdat het gezondheidsinformatiesysteem ook is ingestort weten we het niet precies, maar we schatten dat er zo’n veertigduizend kinderen per jaar onnodig sterven aan ziektes die voorkomen hadden kunnen worden. We zijn er dus nog lang niet, maar ik ben positief.'

Sinds oktober 2009 is Roeland Monasch directeur van UNICEF Georgië.

Landinformatie

Zimbabwe was vroeger een voorbeeld voor andere Afrikaanse landen. Het was succesvol en rijk. Nadat het onafhankelijk werd van Groot-Brittannië kwam Robert Mugabe aan de macht. Hij zette in het land een levendige economie en een succesvol onderwijssysteem op. Zimbabwe beschikte over veel grondstoffen en kennis en het toerisme nam gestaag toe. Eind jaren ’90 ging het fout. Zowel de politieke als de economische situatie verslechterde vanaf dat moment.

President Mugabe voerde eind jaren '90 een landonteigening van de blanke boeren door, om populairder te worden bij de bevolking. De mensen die het land moesten bewerken hadden echter geen verstand van landbouw en het leiden van een grote boerderij. Dit resulteerde in werkloosheid en voedseltekorten in het hele land. Veel Zimbabwanen zijn daardoor afhankelijk van voedselhulp.

Ondertussen is de economische situatie in Zimbabwe zo verslechterd dat er sprake is van een hyperinflatie die in de triljoenen loopt. Het onderwijs is ontzettend duur geworden, waardoor veel mensen school voor hun kinderen niet kunnen betalen. Grote problemen in Zimbabwe zijn daarnaast hiv en aids en malaria. Tegenwoordig deelt Mugabe de macht met premier Morgan Tsvangirai (een lid van de oppositiepartij), waardoor het land iets stabieler is geworden.

Situatie voor kinderen

• Een kwart van de Zimbabwaanse bevolking is hiv-positief. Jongeren, voornamelijk meisjes, maken hiervan de helft uit.  Door hiv en aids is de levensverwachting gedaald van 61 naar 33 jaar.
• Malaria is een van de belangrijkste doodsoorzaken onder kinderen.
• 1,3 miljoen kinderen (een vijfde van het totaal aantal kinderen) hebben een of beide ouders verloren, voornamelijk aan de gevolgen van hiv en aids.
• De gezondheidszorg in Zimbabwe is niet toereikend door tekorten aan personeel en apparatuur.
• Het aantal kinderen dat de basisschool afmaakt is gedaald met 25 procent ten opzichte van vijf jaar geleden.
• Veel kinderen zijn chronisch ondervoed. Onder andere droogte, landhervormingen en hyperinflatie zorgen voor voedseltekorten.

Ons werk in Zimbabwe

Ondanks de slechte berichten heeft UNICEF goede hoop voor het land. De potentie is er. Het onderwijssysteem en de economie hebben in het verleden bewezen te werken. Door de verslechterde politieke situatie zijn de donorinvesteringen afgenomen, maar juist in een land als Zimbabwe moet nu geïnvesteerd worden.

Wij hameren er bij donorlanden op dat ze zich niet moeten blind staren op de huidige politieke situatie; in Zimbabwe zijn kinderen in nood en die moeten geholpen worden. Met de nieuwe regering van Mugabe en Tsvangirai zet UNICEF zich in om tot een goede samenwerking te komen. In Zimbabwe regelen we onder andere vaccinaties voor kinderen, de opvang van wezen en de verzorging van zieken.

Bereikt tot nu toe

• Er heeft een nationale hiv- en aidsconferentie plaatsgevonden, die voor meer kennis over hiv en aids onder de bevolking zorgde
• Er zijn vitamine A-supplementen en klamboes verstrekt aan duizenden kinderen en zwangere vrouwen.
• Dankzij het Young People We Care-initiatief van UNICEF, leren jongeren hoe ze hiv-infecties kunnen voorkomen en hoe ze deze kennis kunnen verspreiden in hun gemeenschap.We hebben meer dan 50.000 schoolboeken verstrekt en ervoor gezorgd dat de overheid het schoolgeld van veel wezen en kansarme kinderen betaalt.
• Meer dan 500 watervoorzieningen zijn hersteld, waardoor 63.000 mensen in negen landelijke districten toegang hebben gekregen tot veilig drinkwater.
• We hebben honderden straatkinderen met hun familie herenigd.

Feiten over Zimbabwe

Aantal inwoners	13.3 miljoen
Oppervlakte	390.580 km², 9x Nederland
Aantal kinderen	6.1 miljoen
Onderwijs	88 % van de kinderen volgt basisonderwijs
Kindersterfte onder de vijf jaar	90 op de 1.000 kinderen