De Nederlandse eilanden in de Cariben

Sinds 10 oktober 2010 zijn de Nederlandse Antillen opgehouden te bestaan en zijn er nieuwe staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden. De eilanden verschillen van elkaar in de wijze waarop ze worden bestuurd, maar ook op andere punten zoals grootte, ligging, welvaartsniveau, samenstelling van de bevolking, voertalen en de kinderrechtensituatie.

• Aruba
• Curaçao
• Sint Maarten
• Bonaire
• Sint Eustatius
• Saba

Meer informatie over de nieuwe staatkundige verhoudingen

Sinds 10 oktober 2010 bestaat het Koninkrijk der Nederlanden uit vier landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten. De Nederlandse Antillen bestaan sinds die datum niet meer:

• Curaçao en Sint Maarten zijn nu autonome landen in het Koninkrijk der Nederlanden. De landen worden bestuurd door een eigen regering. Nederland ondersteunt de nieuwe landen bij het laten functioneren van de nieuwe landsorganisaties. 
• Bonaire, Sint Eustatius en Saba behoren nu als bijzondere gemeenten (openbare lichamen) bij Nederland. De drie eilanden worden ook wel de BES-eilanden genoemd en vormen gezamenlijk Caribisch Nederland.  
• Aruba was sinds 1986 al een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Aruba en Nederland hebben nieuwe samenwerkingsafspraken gemaakt. 

Bijzondere gemeenten

Sinds 10 oktober 2010 zijn de Nederlandse Antillen opgehouden te bestaan. Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn vanaf die datum bijzondere gemeenten van Nederland. De eilanden zijn geen reguliere gemeenten van Nederland, zij hebben in de Wet Openbare Lichamen BES de status van 'openbaar lichaam' gekregen. Voorbeelden van andere openbare lichamen zijn het Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen.

De Nederlandse overheid heeft de bestuurstaken van de regering van de Nederlandse Antillen overgenomen. Voor het bestuur van de eilanden is aansluiting gezocht bij het gemeentelijk bestuursmodel. Elk BES-eiland heeft een vestiging van de Rijksdienst Caribisch Nederland waarin alle Nederlandse ministeries zijn vertegenwoordigd. Het lokale bestuur van de eilanden bestaat uit een eilandsraad, een bestuurscollege en een gezaghebber.

De Nederlandse wetgeving zal stapsgewijs de Antilliaanse wetgeving vervangen. Bewoners krijgen veel rechten die Nederlanders ook hebben. Zo heeft de bevolking van de eilanden kiesrecht voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement gekregen. Op de BES-eilanden gelden echter ook regels die afwijken van de regels in het Europese deel van Nederland.

Het Koninkrijk der Nederlanden

Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier landen: het land Nederland, waartoe nu ook Bonaire, Sint Eustatius en Saba behoren, en de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn verantwoordelijk voor hun eigen bestuur, maar hebben over bepaalde onderwerpen geen zelfstandig zeggenschap. Dit zijn zogenaamde koninkrijksaangelegenheden, zoals defensie en buitenlandse betrekkingen. Als de koninkrijksaangelegenheden Aruba, Curaçao en Sint Maarten raken wordt hierover besloten door de Rijksministerraad. Deze bestaat uit de leden van de Nederlandse ministerraad aangevuld met de Gevolmachtigd ministers van Aruba, Curaçao en de Sint Maarten. De vier landen van het Koninkrijk hebben gezamenlijk de Koningin als staatshoofd.

Elk land van het Koninkrijk is verplicht te zorgen voor de verwezenlijking van mensenrechten (inclusief kinderrechten), rechtszekerheid en goed bestuur in het land. Het Koninkrijk heeft tot taak deze waarden te waarborgen.

Alhoewel de vier landen binnen het Koninkrijk gelijkwaardig zijn, heeft Nederland wel een andere staatkundige positie. Nederland wordt namelijk bestuurd door de instellingen van het Koninkrijk en treedt als enige van de vier landen naar binnen en naar buiten op namens het Koninkrijk.