Het Kinderrechtenverdrag

Het Verdrag voor de Rechten van het kind is op 20 november 1989 aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. 193 landen hebben het verdrag geratificeerd, wat betekent dat het binnen hun landsgrenzen geldig is. De Verenigde Staten hebben het verdrag alleen ondertekend. Nederland heeft het verdrag in 1995 geratificeerd, zodat ook ons land zich aan de afspraken in het verdrag moet houden.

Verzorging, bescherming, respect

In het Verdrag voor de Rechten van het Kind staan 54 artikelen, die in drie categorieën zijn verdeeld: provision (verzorging), protection (bescherming) en participation (recht op deelname, of respect). Het gaat bijvoorbeeld om het recht op onderwijs, gezondheidszorg, en een veilige plek om te wonen en te spelen. Het verdrag garandeert ook de bescherming van kinderen tegen mishandeling, kinderarbeid, de gevolgen van oorlog en seksuele uitbuiting. Daarnaast mogen kinderen gehoord worden over zaken die hen aangaan, ze hebben onder meer recht op een eigen mening en een eigen godsdienst en mogen gebruikmaken van verschillende informatiebronnen. Het verdrag omvat kortom alle terreinen waarop het leven van een kind zich afspeelt.

Daarbij geldt dat de rechten in dit verdrag gelden voor álle kinderen, er mag dus geen sprake zijn van discriminatie. Overheden, instanties en volwassenen moeten beslissingen altijd in het belang van het kind nemen. Het overleven van kinderen moet te allen tijde worden gegarandeerd en niets mag hun ontwikkeling in de weg staan.

Kinderrechten en UNICEF

UNICEF heeft van de Verenigde Naties opdracht gekregen om erop toe te zien dat regeringen de rechten van kinderen respecteren en nakomen. Als dit niet lukt, helpen wij hen daarbij. Een land dat zich niet aan het Kinderrechtenverdrag houdt, krijgt geen juridische sancties opgelegd. Maar dat maakt het verdrag allesbehalve vrijblijvend: internationale druk en gezichtsverlies maken dat een land zijn verplichtingen serieus moet nemen.

Op alle niveaus

Het werk van UNICEF speelt zich af op allerlei niveaus. We ondersteunen regeringen bij het maken van nieuwe wetten en beleid die rekening houden met de rechten van kinderen. Een aantal landen heeft een speciale ombudsman voor kinderen aangesteld, in andere landen volgen rechters en advocaten een speciale opleiding jeugdrecht.

De lokale bevolking, ambtenaren en politieagenten krijgen uitleg over mensenrechten en de rechten van kinderen. Ook op scholen wordt hierover les gegeven en kinderen krijgen van ons hulp bij het maken van hun eigen radio- en tv-programma’s. Elke tweede zondag in december is het Internationale Omroepdag, waarop in veel landen radio- en tv-zenders ruimte geven aan programma’s voor en door kinderen.

Er zijn speciale kinderparlementen en jongerenraden die overheden adviezen geven. UNICEF heeft ook de website Voices of Youth opgezet, een internationaal forum waarop kinderen en jongeren met elkaar over allerlei onderwerpen kunnen discussiëren.

Toetsing

In 2002 hebben de lidstaten van de VN opnieuw een bijeenkomst over kinderen en hun rechten gehouden. Tijdens deze top, met de naam 'A world fit for children', hebben de deelnemers nieuwe afspraken gemaakt over het beschermen van kinderrechten.  Zo wilden de wereldleiders meer doen tegen de hoge kindersterfte en ondervoeding en aan het grote aantal kinderen dat nog steeds niet naar school ging. Elk land dat deelnam aan de top verplichtte zich tot het maken van een nationaal actieplan om deze doelen te bereiken. UNICEF houdt scherp in de gaten of landen zich aan de afspraken houden.

In Nederland volgen we, in nauwe samenwerking met Defence for Children-ECPAT, de maatregelen van onze overheid op dit gebied op de voet en doen we verslag in het Jaarbericht Kinderrechten. In dit rapport besteden we aandacht aan vreemdelingenrecht, uitbuiting, jeugdzorg, kindermishandeling en jeugdstrafrecht in Nederland.

Niet alleen UNICEF controleert of landen zich aan het Kinderrechtenverdrag houden.  Ook het VN-Comité inzake de Rechten van het Kind is met deze taak belast. Regeringen moeten zich iedere vijf jaar in Genève bij dit Comité verantwoorden en worden op hun vingers getikt als zaken niet goed geregeld zijn. UNICEF geeft aan het comité door welke zaken er in een land niet goed gaan.

20 jaar Kinderrechtenverdrag

Op 20 november 2009 is het twintig jaar geleden dat het Verdrag voor de Rechten van het Kind is aangenomen. Dat is reden voor een feestje, maar ook voor nieuwe afspraken en beloftes. UNICEF Internationaal heeft een speciale website over 20 jaar kinderrechten, met veel foto’s, verhalen en video’s.